ดาว 8 แฉก

ก่อนอื่นต้องขอขอบคุณเพื่อนโจ้ พ.ต.ท.อธิคุณ อินทรเสน ที่ได้ช่วยต่อยอดหาข้อมูลจนได้ข้อสรุปครับ

คำเตือนโพสนี้ยาวมากกว่า 8 บรรทัด และสาระล้วนๆ

ก่อนที่ตำรวจเราจะใช้เครื่องหมายยศนายตำรวจชั้นสัญญาบัตรเป็นดาว 8 แฉกนั้น เราได้เปลี่ยนรูปแบบเครื่องหมายมาหลายต่อหลายครั้ง เป็นแถบสีบ้าง เป็นจักร์เงินบ้าง(พ.ร.บ.ตำรวจภูธร พ.ศ.2458) แต่วันนี้จะไม่โฟกัสตรงนั้นครับ โพสนี้เกิดจากข้อสงสัยของผมที่ว่า ข้อมูลที่แชร์ๆกันเกี่ยวกับเรื่องดาว 8 แฉกของตำรวจที่อ้างถึง “สมเด็จพระสังฆราชองค์ที่ 16” ว่าท่านเป็นคนให้ใช้และให้ความหมายนั้น เป็นเรื่องที่มีความเป็นไปได้หรือไม่

ผมเห็นว่าเราควรตั้งต้นที่ เดิมเรามีเครื่องหมายยศนายตำรวจชั้นสัญญาบัตร เป็นดอกจันทน์ 8 กลีบ ตามกฎกระทรวงมหาดไทย ออกตามความใน พ.ร.บ.เครื่องแบบตำรวจ ปี 2477 ฉะบับที่ 2 มีเนื้อหาระบุถึงเครื่องหมายยศของนายตำรวจสัญญาบัตรไว้ ในส่วนที่ 6 เครื่องหมายแสดงยศ ข้อ 9(3) “นายร้อยตำรวจ ให้มีดอกจันทน์ 8 กลีบ ทำด้วยโลหะสีเงิน ติดอยู่ที่อินทรนูทั้ง 2 ข้าง”

แม้ต่อมามีการแก้ไขเพิ่มเติม ตามกฎกระทรวง พ.ศ.2492 ออกตามความในพ.ร.บ.เครื่องแบบตำรวจ ปี 2477 ฉะบับที่ 2 แต่ก็ไม่ได้มีการแก้ไขในส่วนของเครื่องหมายยศนายตำรวจสัญญาบัตร ยังเป็นดอกจันทน์ 8 กลีบ เช่นเดิม ตามหมวด 6 เครื่องหมายประดับอินทรธนูและเครื่องหมายยศ ข้อ 25(3) “นายร้อยตำรวจ ติดดอกจันทน์ 8 กลีบ ทำด้วยโลหะสีเงิน…”

จนกระทั่งมีการแก้ไขเพิ่มเติม ตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 6 พ.ศ.2496 ออกตามความในพ.ร.บ.เครื่องแบบตำรวจ พ.ศ.2477 (ฉบับที่ 2) ให้ยกเลิกกฎกระทรวง พ.ศ.2492 โดยกฎกระทรวงฉบับนี้ ในหมวด 10 เครื่องหมายยศ ข้อ 44 (2) “นายร้อยตำรวจ รูปดาว 8 แฉก ทำด้วยโลหะสีเงิน…” จึงถือเป็นจุดเริ่มต้นของเครื่องหมายดาวสีเงิน 8 แฉกตั้งแต่กฎกระทรวงฉบับนี้เป็นต้นมา

กล่าวถึงสิ่งที่คนมักจะส่งต่อข้อความเกี่ยวกับเรื่องดาวสีเงินกับความเกี่ยวข้องของ “สมเด็จพระสังฆราชองค์ที่ 16” ที่คนมักจะกล่าวถึงท่านเกี่ยวกับความหมายของดาว 8 แฉกของตำรวจกันบ้างนะครับ

สมเด็จพระสังฆราชองค์ที่ 16 หรือสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จ พระสังฆราช (จวน อุฏฐายี) เป็นสมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ 16 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ท่านดำรงตำแหน่งเมื่อวันที่ 26 พ.ย.2508 และได้สิ้นพระชนม์ เมื่อวันที่ 18 ธ.ค.2514 ซึ่งถ้าดูจากระยะเวลาที่ท่านดำรงตำแหน่งแล้วจะเห็นได้ว่า ท่านดำรงตำแหน่งหลังจากที่ตำรวจได้เปลี่ยนมาใช้เครื่องหมายดาว 8 แฉก มาเป็นระยะเวลาหนึ่งแล้ว (12 ปี โดยประมาณ) มีบางท่านที่ให้ข้อมูลว่าท่านโปรดให้เครื่องหมายยศของตำรวจเป็นดาว 8 แฉกแล้วให้ความหมายต่างๆนั้น คิดว่า “คงไม่น่าจะเป็นไปได้” ด้วยเหตุผลที่ว่า ดาว 8 แฉกนั้นได้เปลี่ยนมาก่อนท่านดำรงตำแหน่ง แต่ทั้งนี้ผมเองก็ไม่ทราบว่าท่านได้ให้ความหมายไว้ภายหลังหรืออย่างไร พยายามหาเอกสารที่เกี่ยวข้องแล้วก็ยังหาไม่เจอ แต่อย่างน้อยก็ได้ทราบว่า ดาว 8 แฉกนั้น มีมาก่อนท่านดำรงตำแหน่ง ส่วนของเดิมก่อนหน้า ก็เป็นดอกจันทน์ 8 กลีบ ตามเอกสารที่ได้กล่าวถึงข้างต้นครับ

ขอบคุณท่านที่อ่านมาถึงตอนสรุปครับ และหากใครมีข้อมูลที่สามารถอ้างอิงได้ มาต่อยอดหรือโต้แย้งกัน ผมจะขอบคุณมากเลยครับ / Bright61

ขอบคุณภาพจาก

https://www.khaosod.co.th/
https://silversolidbkk.com/